Er staat een nachtlampje op een kinderkamer. Stekker erin, licht aan, de Bluetooth-chip meldt zich netjes. Alleen valt er niets meer aan in te stellen, want de app waarmee dat ging is er niet meer.
Het gaat om de Fisher-Price Lumalou, een van de producten uit de Smart Connect-lijn. Mattel meldt daarover op de eigen servicepagina’s: “the Smart Connect product has been discontinued and app support will end on June 6, 2022”. Aan het apparaat zelf mankeert niets. De app die het instelbaar maakte, wordt niet meer ondersteund.
Dit is e-waste, alleen ziet het er niet zo uit
Bij elektronisch afval denken de meeste mensen aan kapotte apparaten. Steeds vaker gaat het om apparaten die het nog doen, maar waarvan de begeleidende software is uitgefaseerd. Een app die uit de store verdwijnt, een cloudkoppeling die wordt afgeschakeld, een account dat niet meer kan worden aangemaakt: het resultaat is hetzelfde. Wat het apparaat extra maakte, is weg.
De milieurekening daarvan is fors, want bij elektronica zit de impact vooral in de productie. Een apparaat dat jaren eerder wordt vervangen dan nodig, kost niet alleen die jaren gebruik. Er wordt een compleet nieuw exemplaar voor gemaakt.
Dit is overigens geen verwijt aan een specifieke fabrikant. Software eeuwig ondersteunen is voor niemand gratis, en op enig moment valt ergens een streep. Het punt is wat er daarna met de hardware gebeurt.
Wat we eraan deden
We hebben voor onze eigen lampen een eigen app gebouwd: Rooster. Die doet wat we zelf nodig hadden, en verder niets bijzonders. Lampen in een lijst, een nachtlampstand, een tijd om wakker te worden. De app praat rechtstreeks met de lamp over Bluetooth, er is geen account en geen cloud.
De app is gebouwd op Appsemble, ons open-source low-code platform, dus de definitie ervan is in te zien en aan te passen. Wie hem morgen wil aanpassen of zelf wil draaien, kan dat.
Een vervanger die je ook wilt gebruiken
Een tweede leven geven aan hardware werkt alleen als de vervangende software niet aanvoelt als een noodoplossing. Iets wat je gebruikt op het moment dat je een kind naar bed brengt, mag er niet uitzien als een beheerscherm.
Daarom hebben we net zoveel aandacht besteed aan hoe de app eruitziet als aan wat hij doet: een donker thema dat niet in je ogen prikt in een verduisterde kamer, eigen illustraties voor de lampen, een eigen typografie, en een lijst die in een oogopslag laat zien wat er aanstaat en hoe laat het licht aangaat.
Dat is ook precies waarom we dit soort projecten doen. Vormgeving is bij low-code snel het ondergeschoven kind, en het is een van de eerste redenen waarom mensen een app links laten liggen. Wat we hier uitzoeken over thema’s, eigen lettertypes en visuele bouwblokken, landt terug in het platform en daarmee in de apps van iedereen die Appsemble gebruikt.
Hetzelfde principe, een paar maten groter
Dat idee, dat spullen niet hoeven te verdwijnen omdat het proces eromheen ontbreekt, komt terug in een heel ander project. Voor het Ministerie van Justitie en Veiligheid bouwden we RePurposed, een pilot-applicatie die in beslag genomen goederen naar organisaties met een maatschappelijk doel brengt in plaats van naar de vernietiging.
Ook daar is de techniek niet het probleem. Het probleem is dat vernietigen administratief de makkelijkste route is en hergebruik de moeilijkste. Organisaties melden zich in RePurposed zelf aan en dienen zelf hun aanvraag in, een beheerder keurt goed of af. Wat overblijft aan handwerk is de beoordeling zelf.
Een nachtlampje en een depot vol in beslag genomen goederen hebben weinig met elkaar te maken. De drempel is in beide gevallen dezelfde: er is geen werkende manier om het ding een tweede leven te geven, dus verdwijnt het.
Software bepaalt steeds vaker hoe lang hardware meegaat
Wie vandaag een apparaat koopt met een app erbij, koopt de levensduur van die app. Dat is zelden waar het gesprek over gaat bij de aanschaf, en het is wel wat over vijf jaar bepaalt of het ding nog kan wat het kon.
Daar valt iets aan te doen, en het hoeft niet groot te zijn. Lokale bediening in plaats van een verplichte cloud. Een open protocol of op zijn minst documentatie. Een app-definitie die iemand anders kan overnemen als de maker ermee stopt.
Wij bouwen liever software die niemand hoeft te vervangen als wij morgen omvallen. Dat is niet alleen netjes richting onze klanten. Het scheelt ook een berg apparaten die nog prima werkten.
Appsemble en d-centralize zijn niet verbonden aan Mattel of Fisher-Price en dit artikel is niet door hen goedgekeurd of gesponsord. Fisher-Price, Lumalou en Smart Connect zijn handelsmerken van hun respectieve eigenaren en worden hier alleen genoemd om te verwijzen naar het betreffende product. Rooster is door ons gemaakt voor onze eigen apparaten.
